Alüminyum kaynağı nasıl yapılır?
Alüminyum kaynağı neden zordur?
Alüminyum kaynağı zordur, çünkü yüzeydeki oksit tabakası, yüksek ısı iletimi ve erirken renk değiştirmemesi çelikten farklı bir yaklaşım ister. Çelikte alıştığınız refleksler alüminyumda çoğu zaman işe yaramaz.
| Özellik | Kaynakta sonucu | Ne yapılır? |
|---|---|---|
| Sert oksit tabakası | Alüminyumdan çok daha yüksek sıcaklıkta erir, birleşmeyi engeller | Kaynaktan hemen önce temizlik; TIG’de AC akım |
| Yüksek ısı iletimi | Isı hızla dağılır; başta erime zor, sonra banyo hızla büyür | Başlangıçta sabırlı olun, ilerledikçe hızı ayarlayın |
| Erirken renk değiştirmez | Banyonun ne zaman oluştuğunu görmek zordur | Banyonun parlaklığına ve akışına bakmayı öğrenin |
| Hidrojene duyarlılık | Gözenek oluşur | Yüzeyi, teli ve çubuğu temiz ve kuru tutun |
| Yüksek ısıl genleşme | Çarpılma ve çatlak riski | Sağlam bağlama, dengeli kaynak sırası |
| Yumuşak tel | MIG’de tel ezilir, dolaşır | Uygun makara, plastik tel kılavuzu, kısa kablo |
Oksit tabakası nasıl temizlenir?
Oksit tabakası, önce yağ alınıp sonra yalnız alüminyuma ayrılmış paslanmaz kıllı fırçayla fırçalanarak temizlenir. Sıra önemlidir: Yağlı yüzeyi önce fırçalarsanız yağı metalin içine doğru yayarsınız.
- Yağ alın. Kaynak bölgesini uygun bir temizleyici ve temiz, tüy bırakmayan bir bezle silin.
- Fırçalayın. Yalnız alüminyumda kullanılan, işaretli bir paslanmaz fırçayla kaynak bölgesini parlatın. Çelikte kullanılmış fırça ve taş alüminyumu kirletir.
- Beklemeden kaynak yapın. Oksit tabakası zamanla yeniden oluşur. Temizledikten sonra kaynağı uzun süre bekletmeyin.
- Dolgu malzemesini de koruyun. Tel makarasını ve TIG çubuklarını kapalı, kuru ve temiz bir yerde saklayın.
AC TIG ile alüminyum kaynağı nasıl yapılır?
Alüminyumda TIG kaynağı çoğunlukla alternatif akımla (AC) ve argon korumasıyla yapılır. AC’nin bir yarısı oksidi kırar, diğer yarısı ısı ve nüfuziyet sağlar.
AC özellikli TIG makinelerinde bu iki yarının dengesini ayarlayan bir “balans” ayarı bulunur. Temizleme etkisi arttıkça tungsten ucu daha çok ısınır, nüfuziyet azalır. Başlangıç için makinenin kılavuzundaki öneriyle başlayın. Tungsten türünü ve ucun hazırlanma biçimini de üreticinin AC için önerisine göre seçin.
Torcu ilerleme yönüne doğru hafifçe eğik tutun, çubuğu banyonun ön kenarına alçak bir açıyla verin. Banyo oluşmadan çubuk verilmez. Çubuğun ucunu gaz koruması altında tutun; havayla temas eden sıcak uç oksitlenir. Ayrıntılar için TIG kaynağı sayfasına bakabilirsiniz.
MIG ile alüminyum kaynağı nasıl yapılır?
Alüminyumda MIG kaynağı argon gibi asal gazla yapılır ve en çok tel beslemesine dikkat ister. Yumuşak alüminyum tel, çelik tel için kurulmuş bir makinede kolayca ezilir veya dolaşır.
- Makara: Alüminyum için genellikle U oluklu makara kullanılır. V oluklu çelik makarası teli ezebilir.
- Tel kılavuzu: Torç içinde çelik spiral yerine teflon (PTFE) ya da benzeri plastik kılavuz kullanılır.
- Tel baskısı: Teli ilerletecek kadar, ezmeyecek kadar sıkın.
- Torç kablosu: Kısa ve olabildiğince düz tutun. Uzun mesafelerde makaralı torç (spool gun) ya da itme-çekme (push-pull) sistemi kullanılır.
- Kontak memesi: Alüminyum ısıyla çelikten daha çok genleşir ve memede sıkışabilir. Bu yüzden alüminyum için önerilen memeyi kullanın.
- Torç tekniği: Torcu itme tekniğiyle, ilerleme yönüne doğru eğik tutun. Böylece gaz banyonun önünü korur ve dikiş daha temiz olur.
Akım, gerilim ve gaz debisi için makinenin üretici tablosunu veya kaynak prosedürünü (WPS) esas alın. Gazaltı uygulamasının genel adımları için gazaltı kaynağı nasıl yapılır rehberine bakabilirsiniz.
Gözenek ve çatlak nasıl önlenir?
Alüminyumda gözeneğin başlıca nedeni hidrojen, çatlağın başlıca nedenleri ise uygun olmayan dolgu malzemesi ve doldurulmamış kraterdir. İkisi de çoğu zaman hazırlık ve teknikle önlenir.
| Sorun | Olası sebep | Önlem |
|---|---|---|
| Gözenek | Nem, yağ, oksitli yüzey veya tel, zayıf gaz koruması | Temizlik, kuru depolama, rüzgârı kesmek, nozulu temiz tutmak |
| Krater çatlağı | Dikişin sonunda ark aniden kesilir, çukur kalır | Krateri doldurun; makinede varsa krater doldurma işlevini kullanın |
| Sıcak çatlak | Ana malzemeye uygun olmayan dolgu alaşımı, yüksek bağlama gerilimi | Dolguyu üretici tablosuna veya WPS’e göre seçin |
| Ergime eksikliği | Soğuk başlangıç, ısının hızla dağılması | Banyo oluşmadan ilerlemeyin; başlangıçta sabırlı olun |
| Siyah, kurumlu dikiş | Yetersiz gaz, fazla uzun ark, kirli yüzey | Gaz akışını ve torç açısını kontrol edin |
Dolgu teli her zaman ana malzemeyle aynı alaşım olmayabilir. Hangi dolgunun hangi alüminyum alaşımına uygun olduğunu üreticinin seçim tablosundan kontrol edin. Diğer kusurlar için kaynak kusurları rehberine göz atın.
Güvenlik
Alüminyum MIG ve TIG arkı çok parlaktır ve güçlü morötesi ışınım yayar; açıkta cilt bırakmayın, uygun filtreli maske kullanın. Bu ışınım havada ozon oluşmasına da yol açabilir; havalandırmayı ihmal etmeyin. İnce alüminyum tozu yanıcı olabilir. Taşlama tozunu düzenli toplayın ve alüminyumu çelik taşlanan alandan ayrı tutun.
Alüminyum kaynakçısı belgesi nasıl alınır?
Alüminyum için ayrı bir MYK yeterliliği vardır: Alüminyum Kaynakçısı (11UY0014-3). Çelik kaynakçısı belgesi alüminyum işlerini kapsamaz.
Bu yeterlilikte A1 “Kaynak İşlemlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği” birimi zorunludur. Seçmeli birimler MIG-Alüminyum (B1, 131), TIG-Alüminyum (B2, 141) ve Plazma Ark Kaynağı-Alüminyum (B3, 15) birimleridir. Her birimde teorik ve performans sınavı yapılır; performans sınavındaki kritik adımlar doğru uygulanmalıdır. Belgenin geçerlilik süresi 2 yıldır.
Tuzla’daki kendi atölyemizde MIG (131) ve TIG (141) dahil beş yöntemde gözetim altında pratik yapabilirsiniz. Alüminyuma geçmeden önce torç kontrolünü sağlamlaştırmak, öğrenmeyi kolaylaştırır.
Sık sorulan sorular
Alüminyum hangi kaynakla kaynatılır?
En yaygın yöntemler AC TIG (141) ve argon korumalı MIG (131) kaynağıdır. TIG ince parçalarda ve temiz dikiş gereken işlerde, MIG ise daha kalın parçalarda ve hızlı imalatta tercih edilir.
Alüminyum kaynağında neden AC akım kullanılır?
Alternatif akımın bir yarısı yüzeydeki oksit tabakasını kırarak temizler, diğer yarısı parçayı ısıtıp nüfuziyet sağlar. Bu yüzden alüminyumda TIG kaynağı çoğunlukla AC özellikli makinelerle yapılır.
Alüminyum kaynağında hangi gaz kullanılır?
Alüminyumda asal gaz kullanılır; en yaygını saf argondur. Bazı uygulamalarda argon-helyum karışımları da tercih edilir. CO2 içeren aktif gazlar alüminyum için uygun değildir.
Alüminyum kaynağında gözenek neden olur?
Alüminyum kaynağında gözeneğin başlıca kaynağı hidrojendir. Hidrojen; nemden, yağdan, kirli veya oksitli tel ve yüzeyden gelir. Yüzeyi ve teli temiz ve kuru tutmak, gaz korumasını sağlam tutmak en etkili önlemdir.
Alüminyum MIG kaynağında tel neden dolaşır?
Alüminyum tel yumuşaktır; fazla tel baskısı, uygun olmayan makara, çelik tel kılavuzu ya da uzun ve bükülmüş torç kablosu telin ezilip makara önünde dolaşmasına yol açar. U oluklu makara, plastik tel kılavuzu ve kısa, düz kablo bu sorunu azaltır.
Alüminyum kaynakçısı belgesi nasıl alınır?
Alüminyum Kaynakçısı (11UY0014-3) yeterliliğinde zorunlu A1 iş sağlığı ve güvenliği birimiyle birlikte MIG (B1), TIG (B2) veya plazma (B3) birimlerinden en az birinin teorik ve performans sınavını geçmeniz gerekir. Çelikte alınan belge alüminyumu kapsamaz.
Kaynakçılığa bugün başlayın
Online derslerle teoriyi öğrenin, ücretsiz deneme sınavıyla kendinizi ölçün, MYK belge başvurunuzu Brodemy üzerinden yapın.
Size özel kesin tutarı ve en yakın sınav tarihini yazılı olarak iletiyoruz.