MIG ve MAG kaynağı nedir, farkı ne?
Gazaltı kaynağı nedir?
Gazaltı kaynağı, kaynak bölgesinin dışarıdan verilen bir koruyucu gazla havadan korunduğu ark kaynağıdır; sahada bu ad çoğunlukla MIG/MAG için kullanılır. İngilizce kaynaklarda yöntem GMAW olarak geçer.
Sistem şöyle çalışır: Kaynak teli bir makaradan tel sürme ünitesiyle torca itilir. Tel, torcun ucundaki kontak memesinden akım alır. Ark, tel ile iş parçası arasında oluşur ve tel eriyerek dolgu metali olur. Aynı anda gaz nozulundan çıkan gaz, banyoyu havadaki oksijen ve nemden korur.
Tel beslemesini makine yaptığı için yöntem “yarı otomatik” olarak da anılır. Torcu tutan ve yönlendiren ise kaynakçıdır.
MIG ile MAG arasındaki fark nedir?
MIG ile MAG arasındaki fark koruyucu gazın türüdür: MIG’de gaz kaynak banyosuyla tepkimeye girmeyen asal gazdır, MAG’de ise ark ve banyoyla etkileşen aktif gazdır. Ekipman ve el tekniği büyük ölçüde aynıdır.
| Özellik | MIG (131) | MAG (135) |
|---|---|---|
| Koruyucu gaz | Asal: argon, helyum veya karışımları | Aktif: CO2, argon-CO2 veya argon-O2 karışımları |
| Gazın banyoya etkisi | Tepkimeye girmez | Oksitleyici etkisi vardır; ark davranışını ve nüfuziyeti etkiler |
| Tipik malzeme | Alüminyum, bakır ve diğer demir dışı metaller | Alaşımsız ve düşük alaşımlı çelikler; uygun karışımlarla paslanmaz çelik |
| Tipik kullanım | Alüminyum imalat, taşıt ve tekne gövdeleri | Çelik konstrüksiyon, makine imalatı, seri üretim |
| MYK birimi (11UY0010-3) | B5 | B6 |
Alüminyum için tel sürme makarası ve torç içindeki tel kılavuzu genellikle farklıdır. Yumuşak alüminyum tel, çelik tel için kullanılan parçalarda ezilebilir veya sıkışabilir.
MAG kaynağında hangi gaz kullanılır?
MAG kaynağında saf CO2 veya argon-CO2 karışımları kullanılır; seçim malzemeye, kalınlığa ve istenen dikiş kalitesine bağlıdır.
- Saf CO2: Derin nüfuziyet verir. Buna karşılık daha fazla sıçrantı yapar ve dikiş daha kaba görünür.
- Argon-CO2 karışımları: Daha kararlı bir ark, daha az sıçrantı ve daha düzgün bir dikiş sağlar. Çelik imalatta yaygın tercih bunlardır.
- Argon-oksijen karışımları: Bazı çelik ve paslanmaz çelik uygulamalarında kullanılır.
Kaynak gazları TS EN ISO 14175 standardında gruplara ayrılır. Örneğin I1 saf argonu, C1 saf CO2’yi, M2 grubu ise argon ağırlıklı aktif karışımları ifade eder. Gaz debisini kaynak prosedürüne (WPS) ve üreticinin önerisine göre ayarlayın.
Ark transfer türleri nelerdir?
MIG/MAG kaynağında erimiş metal telden banyoya kısa devre, globüler veya sprey ark şeklinde taşınır; hangisinin oluştuğunu akım, gerilim ve gaz belirler.
- Kısa devre ark: Düşük akım ve gerilimde oluşur. Isı girdisi düşüktür; ince sac ve pozisyon kaynağı için uygundur.
- Globüler ark: Ara ayarlarda oluşur. İri damlalar ve bol sıçrantı ile karakterizedir; genellikle istenmez.
- Sprey ark: Yüksek akımda, argon ağırlıklı gazla oluşur. Hızlı ve derin nüfuziyetlidir; kalın parçalarda ve düz pozisyonda kullanılır.
- Darbeli (pulse) ark: Modern makinelerde bulunur. Sprey arkın avantajlarını daha düşük ısı girdisiyle sunar.
MIG/MAG kaynağı nasıl yapılır?
MIG/MAG kaynağı; doğru tel ve gazı seçme, makineyi bu tel ve gaza göre hazırlama, deneme parçasında ayar yapma ve sabit bir torç tekniğiyle ilerleme adımlarıyla yapılır.
- Tel ve gazı seçin. Telin cinsi ana malzemeye uygun olmalıdır. Gazı malzemeye göre belirleyin.
- Makineyi hazırlayın. Tel çapına uygun kontak memesi ve makara takın. Gaz tüpünü regülatörle bağlayın, kaçak olmadığını kontrol edin.
- Kutbu kontrol edin. Dolu tel ile kaynakta torç genellikle artı kutba bağlanır. Bazı özlü teller farklı kutup ister; telin ambalajındaki bilgiyi esas alın.
- Ayarı yapın. Tel hızı akımı, gerilim ise ark boyunu belirler. Sinerjik makinelerde tel ve gaza uygun programı seçin. Deneme parçasında düzgün, cızırtılı bir ark sesi yakalayana kadar ince ayar yapın.
- Torç tekniğini koruyun. Torç açısını ve telin kontak memesinden çıkan serbest boyunu sabit tutun. Torcu itme veya çekme tekniğiyle, sabit hızla ilerletin.
- Gaz korumasını bozmayın. Rüzgâr gazı dağıtır ve gözeneğe yol açar. Açık alanda rüzgârı kesin; nozulda biriken sıçrantıyı düzenli temizleyin.
Gözenek, yetersiz nüfuziyet ve birleşme hatası gibi sorunlar için kaynak kusurları rehberine bakın.
Özlü tel kaynağı (136 ve 138) nedir?
Özlü tel kaynağında içi tozla doldurulmuş boru biçiminde bir tel kullanılır. 136’da özün içinde cüruf yapıcı toz (flux), 138’de ise metal tozu bulunur; ikisi de aktif koruyucu gazla yapılır.
136 ile yapılan dikişin üstünde ince bir cüruf oluşur ve temizlenmesi gerekir. 138’de cüruf çok azdır. Koruyucu gaz kullanılmayan, kendinden korumalı özlü tel ise ayrı bir yöntemdir: 114.
MIG/MAG kaynağında güvenlik
MIG/MAG kaynağında başlıca riskler yoğun ark ışınımı, kaynak dumanı, basınçlı gaz tüpleri, elektrik ve sıcak parçalardır.
- Ark ışınımı: Gazaltı arkı güçlü morötesi ışınım yayar. Uygun filtreli maske, kapalı yakalı alev geciktirici kıyafet ve deri eldiven kullanın; açıkta cilt bırakmayın.
- Duman ve gazlar: Lokal emiş ve havalandırma kullanın. Kaplamalı, boyalı veya galvanizli yüzeyleri önce temizleyin.
- Gaz tüpleri: Tüpleri dik ve zincirle sabitlenmiş tutun. Taşırken koruyucu başlığı takın, ısı kaynaklarından uzak saklayın.
- Boğulma riski: Argon ve CO2 havadan ağırdır ve ortamdaki oksijenin yerini alabilir. Kapalı, dar ve çukur alanlarda kaçak tehlikelidir; havalandırma şarttır.
- Elektrik ve tel: Tel ve torç ucu gerilim altındadır. Tel sürerken torcu kimseye, özellikle yüze doğru tutmayın.
MIG/MAG kaynağı ve MYK belgesi
Çelik Kaynakçısı (11UY0010-3) yeterliliğinde MIG B5 (131), MAG B6 (135), aktif gazlı özlü tel B7 (136), metal özlü tel B8 (138) ve gaz korumasız özlü tel B2 (114) seçmeli birimleridir. Belge için zorunlu A1 “Kaynak İşlemlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği” birimini ve en az bir B birimini başarmanız gerekir.
Her birimde teorik ve performans sınavı yapılır. Teorik sınav dört seçeneklidir ve yanlış cevaplar doğruları götürmez. Performans sınavındaki kritik adımlar mutlaka doğru uygulanmalıdır.
Belgenin kapsamı sınava girdiğiniz yönteme göre yazılır. MAG ile alınan belge MIG’i, çelikte alınan belge alüminyumu kapsamaz. Alüminyumda MIG kaynağı, Alüminyum Kaynakçısı (11UY0014-3) yeterliliğinde ayrı bir birimdir. Mekanize ve otomatik gazaltı sistemlerini kullananlar için ise Kaynak Operatörü yeterliliği vardır.
MYK belgesi sınavla kazanılır ve e-Devlet’ten sorgulanabilir. Kurs sertifikası, belge zorunluluğu olan işlerde MYK belgesinin yerine geçmez.
Sık sorulan sorular
MIG ve MAG kaynağı aynı makineyle yapılır mı?
Çoğu gazaltı makinesi her iki yöntemde de kullanılabilir. Değişen başlıca şeyler koruyucu gaz, kaynak teli ve gerekirse tel sürme makarası ile torç içindeki tel kılavuzudur. Makinenin hangi tel ve gazları desteklediğini üreticinin kılavuzundan kontrol edin.
MAG kaynağında hangi gaz kullanılır?
MAG kaynağında saf CO2 veya argon-CO2 karışımları kullanılır; bazı uygulamalarda argon-oksijen karışımları da tercih edilir. Saf CO2 derin nüfuziyet verir ama daha çok sıçrantı yapar. Argon ağırlıklı karışımlar daha kararlı ark ve daha temiz dikiş sağlar.
Gazaltı kaynağı ile elektrot kaynağı arasındaki fark nedir?
Gazaltı kaynağında tel makaradan sürekli beslenir ve koruma tüpten gelen gazla sağlanır; bu yüzden daha hızlıdır ve cüruf temizliği gerekmez. Elektrot kaynağında koruma örtüden gelir, gaz tüpü gerekmez ve rüzgârlı açık alanda daha az etkilenir.
Alüminyum hangi kaynak yöntemiyle kaynak yapılır?
Alüminyum genellikle MIG (131) veya TIG (141) kaynağıyla, asal gaz koruması altında kaynak yapılır. Alüminyum kaynakçılığı için ayrı bir MYK yeterliliği vardır: Alüminyum Kaynakçısı (11UY0014-3).
Gazaltı kaynağında gözenek neden oluşur?
En sık nedenler yetersiz ya da rüzgârla dağılan gaz koruması, tıkalı veya sıçrantılı gaz nozulu, kirli ya da yağlı yüzey ve nemli malzemedir. Gaz debisini, bağlantılardaki kaçakları ve nozulu kontrol edin; açık alanda rüzgârı kesin.
Gazsız gazaltı teli nedir?
Gazsız gazaltı teli, içi koruma sağlayan tozla dolu özlü teldir ve tüp gazı olmadan kullanılır. ISO 4063'te bu yöntem 114 (gaz korumasız özlü tel elektrotla ark kaynağı) olarak geçer ve Çelik Kaynakçısı yeterliliğinde B2 birimidir.
MIG/MAG kaynakçı belgesi nasıl alınır?
Çelik Kaynakçısı (11UY0010-3) yeterliliğinde MIG B5, MAG B6 birimidir. Zorunlu A1 iş sağlığı ve güvenliği birimiyle birlikte seçtiğiniz birimin teorik ve performans sınavlarını geçerek MYK belgesi alırsınız. Belge e-Devlet'te sorgulanabilir.
Kaynakçılığa bugün başlayın
Online derslerle teoriyi öğrenin, ücretsiz deneme sınavıyla kendinizi ölçün, MYK belge başvurunuzu Brodemy üzerinden yapın.
Size özel kesin tutarı ve en yakın sınav tarihini yazılı olarak iletiyoruz.