Kaynakta hangi koruyucu donanımlar gerekir?
Kaynakta hangi koruyucu donanım kullanılır?
Kaynakta gözü, yüzü, cildi, solunum yollarını, ayakları ve kulakları koruyan bir donanım seti kullanılır. Ark ışınımı, kıvılcım, sıcak metal, duman ve gürültü aynı anda bulunduğu için tek bir donanım yeterli değildir.
| Donanım | Neyi korur? | Seçerken dikkat |
|---|---|---|
| Kaynak maskesi | Gözü ve yüzü ark ışınımından, kıvılcımdan | Filtre koyuluğu, EN 379 ve EN 175 uygunluğu |
| Koruyucu gözlük | Gözü cüruf ve taşlama parçacıklarından | Maskenin altında da takılabilecek model |
| Kaynak eldiveni | Elleri ısıdan, kıvılcımdan, sıçrantıdan | Deri, yönteme uygun kalınlık |
| Alev geciktirici kıyafet | Cildi ışınım ve kıvılcımdan | Sentetik olmayan, kapalı yakalı, uzun kollu |
| Deri önlük ve kolluk | Gövdeyi ve kolları sıçrantıdan | Özellikle tavan pozisyonunda ve ağır işte |
| İş ayakkabısı | Ayakları düşen parçadan ve sıcak metalden | Burun koruması, kıvılcım girmeyen yapı |
| Solunum koruması | Akciğerleri kaynak dumanından | Önce havalandırma, sonra uygun solunum koruyucu |
| Kulak koruması | İşitmeyi gürültüden, kulağı kıvılcımdan | Taşlama, kesme, tavan kaynağı |
Otomatik kararan maske nasıl seçilir?
Otomatik kararan maske seçerken filtrenin koyuluk aralığına, tepki süresine, sensörlerine ve EN 379 uygunluğuna bakılır. Bu maskeler ark başladığında kendiliğinden kararır, ark bitince yeniden açılır.
Otomatik kararan filtreler için temel Avrupa standardı EN 379’dur. Maske gövdesi ve yüz koruması ise EN 175 kapsamındadır. Klasik, sabit koyuluktaki camlar ayrı bir standarda tabidir. Ürünün bu standartlara uygun olduğu etikette ve kılavuzda yazar.
Koyuluk derecesi filtrenin ne kadar karanlık olduğunu gösterir; numara büyüdükçe filtre koyulaşır. Doğru koyuluk kaynak yöntemine ve akıma göre değişir; akım arttıkça daha koyu filtre gerekir. Maskenin kılavuzundaki tabloyu esas alın. Banyoyu net görebildiğiniz ve gözünüzü zorlamayan ayarı seçin.
Maske alırken şunlara da bakın:
- Koyuluk aralığı: Farklı yöntem ve akımlarda çalışacaksanız ayarlanabilir koyuluk işinizi kolaylaştırır.
- Hassasiyet ve gecikme ayarı: Düşük akımlı TIG’de filtrenin arkı algılaması, uzun dikişten sonra da gözü yavaşça açması önemlidir.
- Taşlama modu: Maskeyi çıkarmadan taşlama yapmayı sağlar.
- Görüş alanı ve ağırlık: Uzun süreli çalışmada konfor ve boyun yükü için önemlidir.
- Yedek parça: Ön koruma camı sıçrantıyla yıpranır; yedeğinin bulunabildiğinden emin olun.
Maskeyi kaldırdığınız anlarda, örneğin cüruf kırarken ve taşlarken, gözler açıkta kalır. Bu yüzden maskenin altına koruyucu gözlük takın.
Eldiven, kıyafet ve ayakkabı nasıl olmalı?
Eldiven deri, kıyafet alev geciktirici, ayakkabı ise burun korumalı ve kıvılcım girmeyecek yapıda olmalıdır. Hepsinin ortak amacı, sıcak metal ve kıvılcımın cilde ulaşmasını önlemektir.
- Eldiven: Elektrot ve gazaltında kalın deri kaynak eldiveni kullanın. TIG’de dolgu çubuğunu hassas tutabilmek için daha ince deri eldiven tercih edilir. Kaynak eldivenleri için EN 12477 standardı vardır.
- Kıyafet: Pamuk ya da alev geciktirici kumaştan, uzun kollu ve kapalı yakalı kıyafet giyin. Sentetik kumaşlar eriyip cilde yapışabilir. Cepleri kapaklı olsun, paçaları kıvırmayın; kıvrımlarda kıvılcım birikir.
- Önlük ve kolluk: Deri önlük ve kolluk, özellikle ağır işte ve tavan pozisyonunda ek koruma sağlar.
- Ayakkabı: Burun korumalı iş ayakkabısı giyin. Bağcık boşluklarından kıvılcım girebileceği için kapalı yapılı modeller ya da tozluk tercih edilir. Paçayı ayakkabının üzerine bırakın.
Kaynak dumanından nasıl korunulur?
Kaynak dumanından korunmanın ilk yolu, dumanı oluştuğu yerde çeken lokal emiş ve iyi havalandırmadır; solunum koruyucu bunu tamamlar. Kaynak dumanı, metal oksit parçacıkları ve gazlardan oluşur.
Duman riski malzemeye göre artar. Galvanizli, boyalı ve kaplamalı yüzeyler zararlı buhar çıkarır; bu yüzeyleri kaynak bölgesinde önceden temizleyin. Paslanmaz çelik kaynağında dumanda krom ve nikel bileşikleri bulunabilir.
- Başınızı duman bulutunun dışında tutun; dumanın içine eğilmeyin.
- Emiş ağzını kaynak noktasına yakın konumlandırın.
- Havalandırma yetersizse işe uygun bir solunum koruyucu kullanın. Hava beslemeli kaynak maskeleri de bir seçenektir.
- Kapalı ve dar alanlarda argon ve CO2 gibi gazlar birikip oksijeni azaltabilir. Filtreli solunum koruyucular oksijen azlığına karşı koruma sağlamaz.
Kulak koruması gerekli mi?
Evet; taşlama, kesme ve bazı kaynak yöntemleri işitmeye zarar verecek gürültü üretebilir. Kulak tıkacı ya da kulaklık bu riski azaltır.
Kulak tıkacının ikinci bir faydası daha vardır. Tavan pozisyonunda ve dar alanlarda kıvılcımın kulak kanalına girmesini önler.
Güvenlik
Koruyucu donanım ancak doğru takıldığında ve sağlam olduğunda korur. Çatlak filtreli maske, delik eldiven ve yağlı kıyafet kullanmayın; yağ ve gres alev alabilir. Çevrenizdekileri ark ışığından korumak için kaynak perdesi ya da paravan kullanın. Yakında uygun bir yangın söndürücü bulundurun ve yanıcı malzemeleri kaynak alanından uzaklaştırın.
İş güvenliği MYK sınavında var mı?
Evet, iş güvenliği MYK kaynak sınavlarının zorunlu birimidir. Çelik Kaynakçısı (11UY0010-3) ve Alüminyum Kaynakçısı (11UY0014-3) yeterliliklerinde A1 “Kaynak İşlemlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği” birimi zorunludur. Belge için bu birimi ve seçtiğiniz kaynak yöntemi birimini başarmanız gerekir.
Tuzla’daki kendi atölyemizde pratik yaparken koruyucu donanım atölyeden sağlanır. Böylece kendi donanımınızı almadan önce, kullanarak neye ihtiyacınız olduğunu görebilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Otomatik kararan kaynak maskesi nasıl çalışır?
Maskedeki sensörler ark ışığını algılar ve sıvı kristal filtre çok kısa sürede koyu konuma geçer. Ark bitince filtre yeniden açılır. Böylece maskeyi kaldırıp indirmeden parçayı görerek konumlanabilirsiniz.
Kaynak maskesinde koyuluk derecesi kaç olmalı?
Doğru koyuluk; kaynak yöntemine, akıma ve kişinin görüşüne göre değişir. Akım arttıkça daha koyu filtre gerekir. Maskenin kılavuzundaki tabloya bakın; banyoyu net görebildiğiniz en uygun koyuluğu seçin ve gözlerinizi zorlamayın.
Otomatik kararan maske hangi standarda uygun olmalı?
Otomatik kararan kaynak filtreleri için temel Avrupa standardı EN 379'dur. Maske gövdesi ve yüz koruması için EN 175 standardı kullanılır. Ürünün etiketinde ve kullanım kılavuzunda bu standartlara uygunluk belirtilir.
Kaynak yaparken hangi eldiven kullanılır?
Kaynakta ısıya, kıvılcıma ve sıçrantıya dayanıklı deri kaynak eldiveni kullanılır. Elektrot ve gazaltı için daha kalın eldivenler, TIG için ise parmak hassasiyeti yüksek, daha ince eldivenler tercih edilir.
Kaynak dumanı için toz maskesi yeterli mi?
Her durumda yeterli değildir. Önce dumanı oluştuğu yerde çeken lokal emiş ve iyi havalandırma gelir. Solunum koruyucu, işe ve dumanın türüne uygun seçilmelidir. Filtreli maskeler oksijen azlığına karşı koruma sağlamaz.
Ark gözü nedir?
Ark gözü, korumasız gözün kaynak arkının morötesi ışınımına maruz kalmasıyla gözün ön yüzeyinde oluşan yanmadır. Belirtiler genellikle saatler sonra başlar: kum batması hissi, yanma, sulanma ve ışığa hassasiyet. Belirti olursa bir göz doktoruna başvurun.
MYK kaynak sınavında iş güvenliği soruluyor mu?
Evet. Çelik Kaynakçısı ve Alüminyum Kaynakçısı yeterliliklerinde A1 'Kaynak İşlemlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği' birimi zorunludur. Kişisel koruyucu donanım bu birimin temel konularındandır.
Kaynakçılığa bugün başlayın
Online derslerle teoriyi öğrenin, ücretsiz deneme sınavıyla kendinizi ölçün, MYK belge başvurunuzu Brodemy üzerinden yapın.
Size özel kesin tutarı ve en yakın sınav tarihini yazılı olarak iletiyoruz.